Döviz mi TL Mevduat mı? Aynı Vadede Net ve Reel Karşılaştırma

TL mevduat ile dövizi karşılaştırmak için “faiz yüzde kaç, dolar ne kadar yükselir?” sorusu yeterli değildir. İki seçeneğin aynı başlangıç tutarı, aynı tarih aralığı ve gerçek işlem maliyetleriyle bitiş değerleri hesaplanır. Mevduatta stopaj ve vade; dövizde alış-satış makası ve kur değişimi bulunur.

Karşılaştırma formülleri

TL mevduat:

Brüt faiz = Ana para × yıllık oran × gün / 365
Net bitiş = Ana para + brüt faiz - stopaj

Döviz:

Alınan döviz = Ana para / kurumun döviz satış kuru
Bitiş TL = Alınan döviz × kurumun döviz alış kuru

TCMB gösterge kuru ekonomik referanstır; gerçek kullanıcı işlemi bankanın veya döviz bürosunun alış-satış kuruyla gerçekleşir.

100.000 TL için örnek

TL mevduat varsayımı

• 32 gün,
• yıllık %45 brüt,
• örnek stopaj %17,5.

Brüt faiz ≈ 3.945,21 TL
Net faiz ≈ 3.254,80 TL
Bitiş ≈ 103.254,80 TL

Buradaki %45 oran canlı piyasa verisi değildir; yöntemi göstermek için kullanılan varsayımdır.

Döviz varsayımı

• başlangıç satış kuru 45,20,
• alınan döviz ≈ 2.212,39 USD,
• bitiş alış kuru üç varsayımsal senaryo.

Bitiş alış kuru	Dövizin TL değeri	Mevduat örneğine göre
44,50	98.451 TL	Daha düşük
46,70	103.319 TL	Yakın
48,50	107.301 TL	Daha yüksek

Başabaş kur yaklaşık:

103.254,80 / 2.212,39 ≈ 46,67 TL

Bu bir kur tahmini değildir; yalnız verilen varsayımlarda iki senaryonun aynı TL bitiş değerine yaklaştığı matematiksel noktadır.

Makasın rolü

Döviz alırken kurumun satış, satarken alış kuru kullanılır. Başlangıç makası nedeniyle kur hiç değişmese bile TL karşılığı daha düşük olabilir.

Varsayımsal satış kuru: 45,20
Varsayımsal alış kuru: 44,80
Makas etkisi ≈ %0,88

Gerçek makas kuruma, saate ve piyasa koşullarına göre değişir; bu rakam canlı oran değildir.

Mevduatın yeniden vade riski

32 günlük bir mevduatın ilk vade sonucu, bir yıl boyunca aynı faiz oranıyla tekrar tekrar yenileneceği anlamına gelmez. Faiz oranı her vade sonunda değişebilir.

İlk vade sonucu ≠ gelecek bütün vadelerin garantisi

Çok dönemli hesap yapılacaksa her dönemin aynı oranla yenilendiği varsayımı açıkça belirtilmelidir. Tek-vade mevduat hesabı için Mevduat Faizi Hesaplama, varsayımsal uzun dönem matematiği için Bileşik Getiri Hesaplama ayrı amaçlara sahiptir.

Döviz yükümlülüğü varsa ölçüm sorusu değişir

Üç ay sonra 2.000 USD eğitim ödemesi yapacak bir kişinin karşılaştığı kur riski, yalnız “hangi seçenek daha çok TL getirir?” sorusundan farklıdır. Gelecekteki yükümlülüğün para birimi, kararın hangi riskle ölçüleceğini değiştirir.

Hedef	Ölçülmesi gereken başlıca konu
Gelecekte TL harcama	Net TL sonucu ve aynı dönemin fiyat değişimi
Gelecekte USD ödeme	Yükümlülük ile kur hareketinin uyumu
Acil fon	Likidite ve değer dalgalanması
Uzun vade	Risk, maliyet, likidite ve reel sonuç

Bu tablo hangi para biriminin ne kadar tutulması gerektiğini önermez; hedefin karşılaştırmaya nasıl dahil edildiğini gösterir.

Reel sonuç

Bitiş tutarı %3,25 artarken aynı dönemde ilgili fiyat seviyesi %4 artarsa yaklaşık reel sonuç negatif olur. Karşılaştırmanın dönemi eşleşmelidir.

Reel oran = (1 + nominal net oran) / (1 + fiyat artışı) - 1

Yıllık TÜFE ile 32 günlük getiriyi doğrudan kıyaslamak doğru bir dönem eşlemesi değildir. İki tarih arasındaki endeks değişimi Enflasyon Hesaplama ile ayrıca görülebilir.

Risk farkı

TL mevduatın sözleşme vadesindeki faiz matematiği döviz fiyatına göre daha öngörülebilir olabilir; ancak erken bozma, yeniden vade, banka ve sigorta kapsamı gibi koşullar vardır. Döviz fiyatı günlük dalgalanır, ayrıca alış-satış makası ve kurum/saklama koşulları sonucu etkiler.

Kendi karşılaştırma tablonuz

Alan	TL mevduat	Döviz
Başlangıç TL
Başlangıç tarihi
Bitiş tarihi
Brüt faiz / kur
Stopaj		—
Alış-satış makası	—
Bitiş net TL
Erken erişim koşulu
Hedef para birimi
Aynı dönemin fiyat değişimi
Reel sonuç

Ne yapılmamalı?

• Döviz için TCMB gösterge kuru, mevduat için gerçek banka net tutarı kullanarak asimetrik karşılaştırma yapmak.
• Geçmiş kur hareketini gelecek garanti gibi kullanmak.
• İlk mevduat faizinin bütün gelecek vadelerde aynı kalacağını varsaymak.
• Stopajı veya döviz makasını dışarıda bırakmak.
• Farklı tarih aralıklarındaki getirileri aynı dönemmiş gibi karşılaştırmak.

Üç kur senaryosu

Aynı matematiksel örneği stres testi olarak genişletelim. 100.000 TL başlangıç, mevduat örneğinde 103.254,80 TL net bitiş; döviz örneğinde başlangıç satış kuru 45,20 ve alınan 2.212,39 USD olsun:

Varsayımsal bitiş alış kuru	Bitiş TL	Başlangıca göre değişim
43,00	95.132 TL	-%4,87
46,67	103.254 TL	+%3,25
50,00	110.619 TL	+%10,62

Bu seviyeler tahmin değildir. Sonucun hangi bitiş kuruna ne kadar duyarlı olduğunu göstermek için seçilmiş stres senaryolarıdır.

Vade uzarsa hangi varsayımlar eklenir?

Birden fazla mevduat vadesini kapsayan karşılaştırmada:

• her yeni dönemin faiz oranı,
• boşta kalan gün,
• her dönemin geçerli vergi kuralı,
• döviz alış-satış maliyeti,
• karşılaştırmanın kesin başlangıç ve bitiş tarihi

ayrı yazılmalıdır. İlk vade oranını otomatik olarak yıl sonuna taşımak model hatası yaratır.

Kaynak ve güncellik notu

Kur referansları için TCMB, TL mevduat stopajı için GİB ve fiyat seviyesi karşılaştırması için TÜİK birincil kaynak olarak kullanılır. Bu sayfadaki faiz ve kur rakamları canlı piyasa verisi değil, yöntemi göstermek için seçilen varsayımsal örneklerdir. Stopaj kuralı ve kaynak bağlantıları 14 Eylül 2026'da yeniden gözden geçirilmiştir.

Sonuç

Döviz ile TL mevduatı karşılaştırmanın güvenilir yolu geleceği tahmin etmeye çalışmak değil; aynı başlangıç parası ve aynı tarih aralığında net bitiş değerlerini, maliyetleri, hedef para birimini ve riskleri açık varsayımlarla yan yana koymaktır.