Altın mı Mevduat mı? Nasıl Karşılaştırılır?

"Altın mı mevduat mı?" sorusunun tek bir cevabı yoktur; sonuç kişinin vadesine, risk toleransına ve paraya ne zaman ihtiyaç duyacağına bağlıdır. Bu yazı hangi aracın daha iyi olduğunu söylemez — ikisini aynı tabanda karşılaştırmanın yolunu gösterir.

Aynı karşılaştırma tabanı

İki ürünü kıyaslarken aynı iki soruyu sormak gerekir: vade sonunda net olarak kaç TL elimde olur, ve o tutar bugünkü paranın ne kadarını karşılar? Mevduatta bu hesap görece nettir — banka bir oran açıklar, stopaj kesilir, kalan net getiridir. Altında ise "getiri" diye tek bir sayı yoktur; sonuç, elde tutulan sürenin sonundaki gram altın fiyatına bağlıdır ve bu fiyat önceden bilinmez.

Maliyet ve vergi varsayımları

Mevduatta bankanın açıkladığı oran genellikle brüttür; vade ve stopaj sonrası kalan net tutar farklıdır. Altında ise alış ve satış fiyatı arasında bir makas vardır — aynı gün alıp satsanız bile makas nedeniyle küçük bir kayıp oluşur. Her iki üründe de "ilan edilen rakam" ile "cebinize geçen rakam" farklı şeylerdir.

Duyarlılık örneği

100.000 TL için 32 günlük mevduat getirisi hesaplanabilir; bu hesap net getiriyi önceden gösterir. Aynı tutarın altındaki sonucu ise 32 gün sonraki gram altın fiyatına bağlıdır — bilinmiyor. Bu örnek bir tavsiye değil, iki ürünün "önceden bilinen sonuç" ile "fiyata bağlı sonuç" farkını göstermek içindir. Kendi rakamlarınızı kendi gelir-gider tablonuza göre değerlendirin.

Enflasyon her iki tarafı da etkiler: mevduat net getiri sağlasa bile enflasyon daha yüksekse reel sonuç zayıf olabilir; altın TL olarak yükselse bile bu artışın alım gücünü koruyup korumadığı ayrıca hesaplanmalıdır.

Senaryo matrisi

6 ay içinde ihtiyaç: Bu tutara kısa vadede (ev depozitosu, tıbbi gider gibi) ihtiyaç duyma ihtimali varsa, ölçülmesi gereken iki ayrı risktir: altının kısa vadeli fiyat değişimi ve mevduatın vade/erken çıkış koşulları. Bu karşılaştırma hangi ürünün kişiye uygun olduğunu seçmez, yalnızca iki riski görünür kılar.

3 yıl ve üzeri dokunulmayacak: Daha uzun vade kısa vadeli oynaklığın etkisini farklılaştırabilir; ancak altının belirli bir sürede toparlanacağı veya mevduat faizinin aynı seviyede kalacağı garanti değildir. Tek bir tahmin yerine farklı fiyat/faiz senaryolarıyla değerlendirme yapılmalıdır.

Birden fazla aracın birlikte kullanılması bir varlık dağılımı kararıdır ve kişisel finansal koşullara bağlıdır; bu yazı oran veya dağılım önermez.

Belirsizlik notu

Altın belirli bir vade sonunda sabit getiri vermez — gram altın fiyatı ons altın ve döviz kuruna göre değişir, bu dalgalanma kısa vadede kullanıcıyı zorlayabilir. Mevduatta ise vade bozulursa getiri koşulu değişebilir. İki üründe de "garanti sonuç" yoktur; fark, mevduatta belirsizliğin vade sonunda büyük ölçüde çözülmesi, altında ise devam etmesidir.

Kontrol listesi

• Mevduat net getirisini hesapladım (stopaj sonrası).
• Altında kur/ons etkisini ve makası biliyorum.
• Paraya ne zaman ihtiyacım olduğunu belirledim.
• Enflasyonla karşılaştırdım (reel sonuç).
• Tüm birikimi tek araca bağlamadığımı kontrol ettim.

İlgili Finans Merceği içerikleri

• Mevduat Faizi Hesaplama
• Enflasyon Hesaplama
• Mevduat Faizi Nasıl Yorumlanır?

Kaynak ve sınır notu

Bu yazıda kullanılan kavram ve veri referansları TCMB EVDS, TCMB Gösterge Niteliğindeki Döviz Kurları ve TÜİK TÜFE verileriyle uyumludur. Yazı yatırım tavsiyesi değildir; hangi üründe ne kadar birikim tutulacağı kişisel vade, risk toleransı ve nakit ihtiyacına göre ayrıca değerlendirilmelidir.