Net Getiri ve Brüt Getiri Farkı Nedir? Formül ve Örnekler

Brüt getiri, vergi ve maliyetler düşülmeden önceki kazançtır. Net getiri, stopaj, komisyon, yönetim ücreti, makas ve diğer giderlerden sonra yatırımcıya kalan sonuçtur. Reel getiri ise net nominal sonucun fiyat artışına göre alım gücünü gösterir. Üçünü karıştırmak, özellikle yüksek enflasyonda yatırım sonucunu olduğundan iyi gösterebilir.

Üç katman

Brüt kazanç = Bitiş değeri öncesi kazanç
Net kazanç = Brüt kazanç - vergi - komisyon - gider
Reel getiri = Net nominal getiri enflasyona göre düzeltildikten sonra

Mevduat örneği

200.000 TL, 32 gün, yıllık %45:

Brüt faiz = 200.000 × 0,45 × 32 / 365
≈ 7.890,41 TL

Örnek stopaj %17,5:

Stopaj ≈ 1.380,82 TL
Net faiz ≈ 6.509,59 TL

Brüt getiri oranı yaklaşık %3,945; net oran %3,255'tir.

Fon örneği

Fon payı 100.000 TL'den 115.000 TL'ye yükselmiş olsun. Ekrandaki %15 performans çoğu zaman fon fiyatına yansımış yönetim giderleri sonrası olabilir; fakat alım-satım komisyonu veya vergi ayrıca bulunabilir. Ürün belgesi kontrol edilir.

SPK, fonlarda yönetim ücreti ve fon varlığından karşılanan giderlerin getiriyi azalttığını; gider oranlarının karşılaştırılması gerektiğini açıklar.

Altın/döviz örneği

Döviz satış kuru 45,20'den alınmış, daha sonra kurum alış kuru 47,00 olmuşsa:

Gerçek getiri = 47 / 45,20 - 1 ≈ %3,98

Grafikte orta kur 47,50 görünmesi kullanıcının satabileceği fiyat değildir. Makas net sonucu düşürür.

Reel getiri

Net değer 100.000 TL'den 110.000 TL'ye çıkmış; aynı dönemde fiyat seviyesi %12 artmışsa:

Reel getiri = 1,10 / 1,12 - 1 ≈ -%1,79

TL tutar artmış, satın alma gücü azalmıştır.

Karşılaştırma tablosu

Ürün	Brüt görünen	Neti azaltan	Reel için ek ölçüt
Mevduat	Faiz	Stopaj	TÜFE/kişisel enflasyon
Fon	Pay fiyatı performansı	Gider, komisyon, vergi	Aynı dönem enflasyon
Döviz	Kur artışı	Makas/komisyon	TL harcama sepeti
Altın	Gram fiyat artışı	Makas, işçilik	Enflasyon
Krediyle yatırım	Yatırım getirisi	Kredi toplam maliyeti	Risk ve enflasyon

Yıllıklandırma hatası

32 günde %3,25 net kazancı basitçe 12 ile çarpmak %39 sonucu verir; bu, her vade sonunda aynı oranla yeniden yatırım ve hiç kesinti/boş gün olmadığı varsayımıdır. Bileşik yıllıklandırma:

(1 + 0,0325)^(365/32) - 1

kullanılabilir; yine de gelecekteki oran garanti değildir.

Karar için standart kart

Başlangıç gerçek maliyeti:
Bitişte satılabilir değer:
Vergi:
Komisyon/makas:
Net kazanç:
Net getiri oranı:
Aynı dönem fiyat artışı:
Reel getiri:

Sonuç

Brüt getiri reklam başlığıdır; net getiri hesaba kalan, reel getiri ise alım gücüdür. Ürünleri aynı aşamada karşılaştırın: brüt mevduatı net fonla veya orta döviz kurunu gerçek satış fiyatıyla kıyaslamayın.

Beş ürün için tek karşılaştırma standardı

Her ürün için:

Başlangıçta cebimden çıkan gerçek tutar
Bitişte elime geçecek gerçek tutar
Aradaki vergi/maliyet
Aynı dönemin fiyat artışı

kullanılır.

Krediyle yapılan yatırım

100.000 TL yatırım %20 yükselip 120.000 TL olmuş olabilir. Kredinin toplam maliyeti 25.000 TL ise net finansal sonuç:

20.000 kazanç - 25.000 finansman maliyeti = -5.000 TL

Vergi ve işlem gideri hariçtir. Yatırım grafiği pozitif, kişinin net sonucu negatiftir.

Döviz makası

45,20'den alınan döviz 46,00 gösterge kuruna yükselmiş, kurum alış kuru 45,70 ise gerçek satış değeri 45,70 ile hesaplanır.

Fon gideri

Fon fiyatı çoğu gideri içeriyor olabilir; ayrıca platform komisyonu varsa eklenir. Belgede gider yapısı kontrol edilir.

Getiri dönemini eşleştirme

Bir ürünün “yıllık %50” verisini başka ürünün 32 günlük %4 verisiyle doğrudan kıyaslamayın. Aynı tarih aralığı ve aynı yıllıklandırma yöntemi kullanılır. Yıllıklandırma gelecekte aynı performansın süreceğini garanti etmez.

Nakit akışı getirisi

Düzenli katkı yapılan yatırımda basit başlangıç-bitiş oranı yanıltıcıdır; para farklı tarihlerde girmiştir. İç verim oranı veya para ağırlıklı getiri gerekebilir. Basit kullanıcı raporunda en azından toplam yatırılan ve bugünkü değer ayrı yazılır.

Net getiri kontrol listesi

• Alış fiyatı gerçek mi?
• Satışta elde edilecek fiyat mı?
• Vergi güncel mi?
• Komisyon ve makas var mı?
• Fon/kredi maliyeti var mı?
• Dönemler aynı mı?
• Enflasyonla reel kontrol yapıldı mı?

Sonuç cümlesi standardı

“Ürün %X kazandırdı” yerine:

Belirtilen tarih aralığında, şu maliyet ve vergi varsayımlarıyla yaklaşık net nominal sonuç %X; aynı dönem fiyat artışına göre reel sonuç %Y'dir.

Bu dil hem daha dürüst hem tekrar üretilebilir.