Acil Fon Stres Testi

Acil fonun var olması yeterli değildir; gerçek bir krizde kaç ay dayanacağı test edilmelidir. Stres testi, iş kaybı, sağlık gideri veya gelir düşüşü senaryosunda fonun tükenme hızını gösterir.

Temel ay hesabı

Fonun karşıladığı ay
= Likit acil fon / aylık kriz bütçesi

Fon 180.000 TL, kriz bütçesi 45.000 TL ise 4 ay yeter.

Kriz bütçesi

Normal bütçeden isteğe bağlı giderler çıkarılır; fakat sağlık ve ulaşım gibi kalemler artabilir.

Üç senaryo

Senaryo A: İş kaybı

Gelir sıfır, işsizlik/diğer destek ayrı tahmin.

Senaryo B: Gelir %40 azalır

Aylık fon kullanımı
= Kriz gideri - kalan gelir

47.000 gider, 30.000 gelir → ayda 17.000 fon kullanımı.

Senaryo C: Tek seferlik sağlık

Fon 180.000, sağlık 60.000 → kalan 120.000; sonra ay hesabı yapılır.

Fonun likiditesi

Bütün fon uzun vadeli veya fiyatı oynak üründeyse “hesap değeri” ile kullanılabilir nakit farklıdır. Stres testinde:

• aynı gün,
• 2 iş günü,
• vade sonunda

erişilebilen tutarlar ayrı yazılır.

Enflasyon güncellemesi

Kriz bütçesi altı ayda bir güncellenir. 150.000 TL fon, giderler 40.000'den 50.000'e çıktığında 3,75 aydan 3 aya düşer.

Uygulama kartı

Likit fon:
2 gün içinde erişilen:
Vade sonunda erişilen:
Kriz aylık gideri:
Kalan gelir:
Tek seferlik şok:
Fonun dayanma ayı:

Yanlış anlama kutusu

Kredi kartı limiti acil fon değildir.
Bütün yatırımı satmak zorunda kalmak likidite riskidir.
Planlı vergi/seyahat acil durum değildir.

Sonuç

Acil fon hedefi bir kez belirlenip unutulmaz. Gider, gelir güvencesi ve likidite değiştikçe stres testi tekrarlanır.

İkinci seviye stres testi: aynı anda iki olay

Gerçek hayatta iş kaybı ile sağlık veya onarım gideri aynı döneme gelebilir. Örnek:

Likit fon: 240.000 TL
Tek seferlik sağlık gideri: 45.000 TL
Aylık kriz bütçesi: 48.000 TL
Kalan geçici gelir: 18.000 TL

İlk şok sonrası fon 195.000 TL'dir. Aylık açık 30.000 TL olduğuna göre yaklaşık 6,5 ay dayanır. Tek başına 240.000 / 48.000 = 5 ay hesabından farklıdır; kalan gelir süreyi uzatır, tek seferlik şok azaltır.

Erişim katmanı testi

İlk 48 saatte gerçekten kullanılabilir tutar 150.000 TL olabilir. “Toplam portföy” acil likit fon değildir.

Aile iletişim planı

Fonun hangi hesapta olduğu, otomatik ödemeler, sigorta ve acil belge konumu en az bir güvenilir kişi tarafından bilinmelidir. Şifre paylaşmak yerine yasal ve güvenli erişim planı kurulmalıdır.

Ders uygulaması

Üç senaryo yazın:

1. Gelir tamamen kesiliyor.
2. Gelir %40 azalıyor.
3. Gelir sürüyor fakat 75.000 TL tek seferlik gider çıkıyor.

Her senaryoda fonun kaç ay yettiğini ve ilk üç gider azaltma adımını hesaplayın.