Market Bütçesi Nasıl Planlanır? Sepet, Menü ve Fiyat Takip Sistemi

Market bütçesi, rastgele düşük bir aylık rakam koyarak değil son sekiz haftanın gerçek tüketimi, kişi sayısı, evde yenilen öğün ve stok döngüsü üzerinden planlanır. Haftalık menü, alışveriş listesi ve birim fiyat takibi birlikte kullanıldığında hem israf hem “indirim var” diye gereksiz stok azalır.

Başlangıç verisi

Son iki ay kart/nakit fişlerini ayırın:

• temel gıda,
• et/süt/protein,
• sebze/meyve,
• temizlik,
• kişisel bakım,
• atıştırmalık,
• ev dışı yemek.

Temizlik ve kişisel bakım her ay aynı alınmadığı için gıda ile karıştırılmamalıdır.

Kategori	8 haftalık toplam	Aylık ortalama
Temel gıda	8.000 TL	4.000 TL
Protein	12.000 TL	6.000 TL
Sebze/meyve	7.000 TL	3.500 TL
Temizlik	3.000 TL	1.500 TL
Atıştırmalık	4.000 TL	2.000 TL
Toplam	34.000 TL	17.000 TL

Haftalık limit

Haftalık market limiti
= Aylık hedef / 4,3

17.000 TL hedef yaklaşık 3.953 TL haftalık ortalamadır. Büyük toplu alışveriş yapılan hafta yüksek, diğer hafta düşük olabilir; dört haftayı değil 4,3 katsayısını kullanmak yıllık ortalamayı iyileştirir.

Menüden listeye

Önce evde kaç kahvaltı, öğle ve akşam yemeği yenileceğini belirleyin. Beş akşam yemeği planı:

Gün	Ana yemek	Evde olan	Alınacak
Pzt	Mercimek yemeği	Bakliyat	Sebze
Sal	Tavuk/fırın	Baharat	Tavuk
Çrş	Makarna/yoğurt	Makarna	Yoğurt
Prş	Sebzeli omlet	Yumurta	Sebze
Cum	Artanları değerlendirme	—	—

“Artan gün” israfı azaltır.

Birim fiyat

Paket fiyatı yerine kilogram/litre/adet başı fiyat:

Birim fiyat = Paket fiyatı / miktar

750 gram ürün 90 TL → 120 TL/kg.
1 kg ürün 115 TL → 115 TL/kg.

Büyük paket daha ucuzdur; ancak bozulursa gerçek maliyet yükselir.

Stok kartı

Evdeki ürün için üç seviye:

• kullanımda,
• bir yedek,
• alınacak.

Aynı üründen beş paket stoklamak nakdi bağlar ve son kullanma riski yaratır. Fiyat artacak korkusuyla sınırsız stok, bütçe kontrolü değildir.

Kişisel gıda enflasyonu

Aynı 15 sık alınan ürünün birim fiyatını ayda bir kaydedin:

Kişisel sepet değişimi
= Yeni sepet toplamı / eski sepet toplamı - 1

TÜİK Haziran 2026 bülteninde gıda ve alkolsüz içecekler yıllık %35,45 artmıştır. Kişisel sepetiniz ürün tercihine göre farklı olabilir.

İndirim değerlendirmesi

Bir ürün:

1. Listede mi?
2. Son kullanma süresinde tüketilecek mi?
3. Birim fiyat gerçekten düşük mü?
4. İndirim için başka gereksiz ürün şartı var mı?
5. Farklı market/marka alternatifi ne?

“İkinci ürün %50” kampanyası ihtiyaç bir adetken harcamayı artırabilir.

Ev dışı yemek sınırı

Market bütçesi düşük görünürken paket servis yüksekse gerçek gıda gideri saklanır.

Toplam gıda = Market + dışarıda yemek + teslimat

İki kategori birlikte izlenir.

Bütçe aşıldığında

Son hafta gıdayı kesmek yerine sapmanın nedeni bulunur:

• misafir,
• fiyat artışı,
• plansız teslimat,
• temizlik stoğu,
• bozulma/israf,
• menü olmaması.

Bir defalık stok alımı gelecek aya dağıtılabilir; düzenli artış varsa hedef güncellenir.

Sonuç

Market bütçesi aç kalma planı değil, tüketimi önceden görme sistemidir. Menü, birim fiyat ve stok kartı birlikte çalıştığında harcama daha öngörülebilir olur.

Dört haftalık menü rotasyonu

Her hafta tamamen yeni menü kurmak yerine dört haftalık döngü hazırlayın. Mevsime göre ana ürün değişir. Bu sistem:

• listeyi hızlandırır,
• evdeki stoğu kullanır,
• protein ve sebze dengesini görünür yapar,
• teslimat kararını azaltır.

İsraf maliyeti

Ayda 500 TL'lik yiyecek bozuluyorsa yıllık 6.000 TL kayıp vardır. İsraf günlüğü:

Ürün | Neden bozuldu | Tutar | Gelecek önlem

Büyük paket, yanlış menü veya saklama sorunu ayırt edilir.

Fiyat defteri

15 temel ürünün birim fiyatını kaydedin. Ürün boyutu küçüldüğünde etiket fiyatı aynı kalsa bile birim fiyat artabilir.

Eski: 1 kg / 100 TL = 100 TL/kg
Yeni: 800 g / 95 TL = 118,75 TL/kg

Etiket %5 düşmüş, birim fiyat %18,75 yükselmiştir.

Protein bütçesi

Et, tavuk, yumurta, bakliyat ve süt ürünleri haftalık menüde dönüşümlü planlanabilir. Amaç beslenme tavsiyesi değil, pahalı kategoriyi son dakika kararından çıkarmaktır. Özel sağlık/beslenme ihtiyacında uzman görüşü gerekir.

Market ve teslimat birleşik raporu

Toplam ev gıdası
= Market
+ paket servis
+ iş yemeği
- işveren yemek desteği

Market hedefi tutarken teslimat arttıysa toplam gıda bütçesi aşılmış olabilir.

Çocuklu hane ve misafir

Okul atıştırması, bebek ürünü ve misafir gideri ayrı alt kategoriye alınabilir. Böylece temel market fiyat artışı ile yaşam olayı karışmaz.